Magazyny energii (19)

Magazyny energii dla Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej

Mobilne magazyny energii, UPS i powerbanki operacyjne

Mobilne magazyny energii, urządzenia typu UPS oraz powerbanki wysokiej pojemności to kluczowe elementy zasilania natychmiastowego i bezemisyjnego w działaniach prowadzonych przez JST w ramach OLiOC. Są to rozwiązania oparte na energii zgromadzonej w akumulatorach, gotowe do pracy bez rozruchu, paliwa i hałasu.

Ten typ sprzętu jest szczególnie istotny tam, gdzie agregaty prądotwórcze nie mogą być użyte lub pełnią jedynie rolę uzupełniającą – np. w pomieszczeniach, obiektach administracyjnych, punktach ewakuacji oraz stanowiskach koordynacyjnych.

Zastosowania w JST i OLiOC

podtrzymanie pracy stanowisk kryzysowych (IT, łączność, systemy informacyjne),
zasilanie punktów ewakuacji i informacyjnych,
awaryjna obsługa sprzętu medycznego i socjalnego,
utrzymanie gotowości łączności i urządzeń mobilnych w terenie,
wsparcie obiektów zbiorowego schronienia w pierwszej fazie zdarzenia.

Zakres urządzeń w tej kategorii

Mobilne magazyny energii / stacje zasilania – przenośne systemy z przetwornicą, umożliwiające wielogodzinną pracę urządzeń oraz ładowanie wielu odbiorników jednocześnie.
UPS – urządzenia zapewniające bezprzerwowe przejęcie zasilania i stabilizację parametrów napięcia, kluczowe dla elektroniki wrażliwej.
Powerbanki operacyjne – rozwiązania do utrzymania sprawności telefonów, radiotelefonów i sprzętu mobilnego w działaniach terenowych.

Technologie akumulatorów

Li-ion – lekkie, popularne, o dobrym stosunku pojemności do masy,
LiFePO₄ (LFP) – trwałe i bezpieczne, preferowane w zastosowaniach instytucjonalnych,
AGM – często spotykane w UPS-ach, sprawdzone w klasycznych systemach awaryjnych.

Przy doborze urządzeń dla JST kluczowe znaczenie mają: realny czas pracy, moc wyjściowa, liczba portów, jakość przetwornicy oraz możliwość bezpiecznej pracy w pomieszczeniach.

Rola w systemach tandemowych

Mobilne magazyny energii i UPS-y bardzo często pełnią rolę pierwszego ogniwa zasilania w systemach tandemowych, współpracując z agregatami prądotwórczymi. Zapewniają one ciągłość pracy w momencie zaniku sieci oraz stabilne warunki zasilania do czasu uruchomienia źródła długotrwałego.

Normy i zgodność mobilnych magazynów energii – ujęcie przetargowe (JST / OLiOC)

Mobilne Systemy Magazynowania Energii (MSE / mobilny BESS) to urządzenia elektroenergetyczne łączące baterię, przekształtnik mocy (PCS/inwerter), automatykę sterującą oraz zabezpieczenia. W dokumentacji do zapytań ofertowych i przetargów kluczowe jest rozróżnienie: wymagań prawnych (CE), norm bezpieczeństwa, EMC, wymagań dla baterii, oznaczeń IP/IK, transportu UN oraz norm przyłączeniowych (on-grid).

Szybka checklista do SIWZ / OPZ

CE – zgodność z LVD 2014/35/UE, EMC 2014/30/UE, RoHS 2011/65/UE.
Bateria – IEC/EN 62619 (bezpieczeństwo baterii Li-ion) + spełnienie wymagań Rozporządzenia Bateryjnego UE 2023/1542 (jeśli dotyczy).
Przekształtnik / PCS – IEC/EN 62477-1 oraz/lub IEC/EN 62109 (bezpieczeństwo energoelektroniki).
EMC – IEC/EN 61000 (emisja i odporność).
Transport – UN 38.3 (baterie litowe – dopuszczenie do transportu).
Warunki pracy – deklarowany stopień ochrony obudowy IP (IEC 60529) i odporność mechaniczna IK (IEC 62262), jeśli wymagane.
On-grid – EN 50549 (jeżeli MSE ma pracować równolegle z siecią OSD).

1) Wymagania prawne w Polsce (CE) – co musi być spełnione

Dla urządzeń wprowadzanych do obrotu w Polsce (UE) podstawą jest oznakowanie CE oraz Deklaracja Zgodności UE wynikające z poniższych aktów:

LVD 2014/35/UE – bezpieczeństwo elektryczne urządzeń (50–1000 V AC / 75–1500 V DC).
EMC 2014/30/UE – kompatybilność elektromagnetyczna (emisja i odporność).
RoHS 2011/65/UE – ograniczenie substancji niebezpiecznych w EEE.
Rozporządzenie Bateryjne UE 2023/1542 – wymagania dla baterii (m.in. informacje, ślad węglowy, obowiązki łańcucha dostaw; zakres zależny od typu i zastosowania).

Wymagane dokumenty w praktyce przetargowej: Deklaracja Zgodności UE (CE), raporty z badań (bezpieczeństwo/EMC), karty danych, oświadczenia RoHS oraz dokumenty bateryjne (jeśli dotyczy).

2) Normy bezpieczeństwa systemu (PCS/inwerter + konstrukcja)

IEC/EN 62477-1 – bezpieczeństwo przekształtników energoelektronicznych (izolacja, odstępy, ochrona przed porażeniem, wymagania konstrukcyjne).
IEC/EN 62109 – bezpieczeństwo inwerterów (w praktyce również dla układów PCS w magazynach energii).
IEC/EN 62368-1 – bezpieczeństwo urządzeń AV/ICT (często dotyczy sterowników, modułów HMI/komunikacji – zależnie od konstrukcji systemu).

Oczekiwane w dokumentacji: wskazanie norm zastosowanych do oceny bezpieczeństwa + raporty lub certyfikaty z badań (jeżeli dostępne).

3) Normy dla baterii Li-ion i magazynu energii – co weryfikują

IEC/EN 62619 – bezpieczeństwo przemysłowych akumulatorów litowo-jonowych (zwarcie, przeładowanie, testy mechaniczne, kontrola przegrzania/ryzyk pożarowych).
IEC 62040 (UPS) – normy dla systemów zasilania bezprzerwowego; mają zastosowanie, gdy magazyn energii jest projektowany/klasyfikowany jako UPS lub pełni tę funkcję (zależnie od rozwiązania).

W dokumentacji przetargowej warto wymagać minimum: potwierdzenia IEC/EN 62619 dla baterii oraz informacji o BMS, zabezpieczeniach temperaturowych i procedurach serwisowych.

4) EMC – normy odporności i emisji (kluczowe dla infrastruktury JST)

Zgodność EMC weryfikuje się zwykle przez normy z rodziny IEC/EN 61000. W praktyce w dokumentach spotyka się m.in.:

IEC/EN 61000-4-2 – odporność na wyładowania elektrostatyczne (ESD).
IEC/EN 61000-4-5 – odporność na przepięcia (surge).
IEC/EN 61000-3-2 – harmoniczne prądu (zależnie od klasy urządzenia).
IEC/EN 61000-6-2 / 61000-6-4 – odporność/emisja w środowisku przemysłowym.

W przetargach najczęściej wymaga się: CE + potwierdzenia badań EMC oraz wykazu norm szczegółowych.

5) Przyłączenie do sieci (on-grid) – kiedy wymagane w Polsce

Jeżeli mobilny magazyn energii ma pracować równolegle z siecią (tryb on-grid, eksport/oddawanie energii, współpraca z OSD), kluczowa jest norma:

PN-EN 50549 – wymagania przyłączeniowe dla źródeł/inwerterów (m.in. anti-islanding, parametry napięcie/częstotliwość, zachowanie przy zakłóceniach).

Dla trybu off-grid/wyspowego (zasilanie awaryjne bez współpracy z siecią) norma przyłączeniowa zwykle nie jest krytyczna – kluczowe pozostają bezpieczeństwo, EMC i bateria.

6) Oznaczenia IP – stopień ochrony obudowy (z dekodowaniem)

Stopień ochrony obudowy definiuje IEC 60529. Oznaczenie IP ma dwie cyfry:
1. cyfra – ochrona przed ciałami stałymi/pyłem (0–6), 2. cyfra – ochrona przed wodą (0–9).

Dekodowanie IP – szybkie definicje

IP44 – ochrona przed ciałami >1 mm + bryzgi wody z dowolnego kierunku.
IP54 – ograniczone wnikanie pyłu + bryzgi wody.
IP55 – ochrona przed pyłem (ograniczona) + strumień wody.
IP65 – pyłoszczelność + strumień wody.
IP67 – pyłoszczelność + krótkotrwałe zanurzenie (typowo do 1 m).
IP68 – pyłoszczelność + długotrwałe zanurzenie (warunki określa producent).

IP69K to rozszerzenie dla mycia wysokociśnieniowego gorącą wodą – definiowane w ISO 20653 (nie w podstawowej IEC 60529).

Wymóg praktyczny: w OPZ warto wskazać minimalną klasę IP zależnie od warunków pracy (magazynowanie, transport, praca na zewnątrz, podwyższona wilgotność).

7) Oznaczenia IK – odporność mechaniczna obudowy (z dekodowaniem)

Klasa IK definiowana w IEC 62262 określa odporność na uderzenia mechaniczne (szczególnie istotne przy pracy w przestrzeni publicznej, magazynowaniu i transporcie).

IK07 – 2 J
IK08 – 5 J
IK09 – 10 J
IK10 – 20 J

W praktyce przetargowej IK bywa wymagane dla obudów narażonych na uderzenia (np. miejsca dostępne dla osób postronnych, transport na przyczepie, prace terenowe).

8) Transport – UN 38.3 (wymóg praktyczny dla dostaw i relokacji)

Dla baterii litowych kluczowy jest standard UN 38.3, wymagany do legalnego transportu (drogowego, morskiego i lotniczego) – dotyczy także relokacji magazynu energii.

Wymóg do dokumentacji: potwierdzenie spełnienia UN 38.3 (raport/test summary), często wymagane przy dostawach instytucjonalnych.

9) Normy poza UE – gdzie obowiązują i dlaczego pojawiają się w ofertach

Poniższe normy nie są wymagane do wprowadzenia urządzenia na rynek polski/UE, ale mogą występować w dokumentacji urządzeń importowanych lub przeznaczonych na eksport:

USA: UL 2054 (pakiety baterii), UL 2056 (systemy magazynowania energii), UL 1741 (inwertery), IEEE 1547 (przyłączenie do sieci).
Australia: AS/NZS 4777.2 (przyłączenie do sieci).
Chiny: NB/T 32004 (wymagania techniczne – przyłączenie/energoelektronika).
Wielka Brytania: G99 (grid code).
Niemcy: VDE-AR-N 4105 (grid code nN).

Wskazówka przetargowa: jeżeli w OPZ chcesz dopuścić produkty równoważne, najbezpieczniej wymagać norm UE/PN-EN oraz traktować UL/IEEE/AS/NB/T jako dodatkowe, nieobowiązkowe potwierdzenia jakości.

Jak to wpisać do OPZ / zapytania (prosty zapis)

Wymaga się, aby oferowany mobilny magazyn energii posiadał oznakowanie CE oraz Deklarację Zgodności UE (LVD 2014/35/UE, EMC 2014/30/UE, RoHS 2011/65/UE), spełniał normy bezpieczeństwa dla baterii (min. IEC/EN 62619) i energoelektroniki (IEC/EN 62477-1 oraz/lub IEC/EN 62109), posiadał potwierdzenie badań EMC (IEC/EN 61000) i dopuszczenie transportowe baterii (UN 38.3), a także deklarował stopień ochrony obudowy IP (IEC 60529) oraz – jeśli wymagane – odporność mechaniczną IK (IEC 62262). W przypadku pracy równoległej z siecią OSD wymagane jest spełnienie PN-EN 50549.

Planujesz system zasilania awaryjnego dla swojej JST?
Skontaktuj się z nami, aby dobrać mobilne magazyny energii, UPS-y i powerbanki jako samodzielne rozwiązanie lub element tandemowego systemu zasilania w ramach OLiOC.

Skonsultuj system zasilania