Normy i zgodność zbiorników na olej napędowy i benzynę (100–1000 l) – ujęcie techniczne i przetargowe (OLiOC / JST)
Zbiorniki paliwowe wykorzystywane w OLiOC (do zasilania agregatów, nagrzewnic, pomp szlamowych i logistyki terenowej) należy rozpatrywać w dwóch reżimach: (A) zbiornik do magazynowania/stacjonarny oraz (B) zbiornik do transportu / mobilny. W przetargach JST kluczowe jest jasne doprecyzowanie przeznaczenia, bo od tego zależą wymagane normy, oznaczenia i dokumenty.
Szybka checklista do OPZ / SIWZ (JST)
- Określ przeznaczenie: magazynowanie (stacjonarny) czy transport (ADR/UN) – to dwa różne zestawy wymagań.
- Olej napędowy (ON) i benzyna – różny poziom ryzyka (benzyna częściej wymusza ATEX dla osprzętu i procedury pracy).
- Wymagaj dokumentów: karta katalogowa, instrukcja PL, deklaracje zgodności, a dla zbiorników transportowych – pełne oznaczenia UN/ADR.
- Zabezpieczenie środowiskowe: dwupłaszcz / wanienka wychwytowa (bunded), króćce, spusty, odpowietrzenie, zamknięcia.
- Jeśli jest dystrybutor (pompa, pistolet, licznik): sprawdź wymogi ATEX (benzyna) oraz ewentualnie MID (jeśli licznik ma znaczenie rozliczeniowe).
1) Dwa tryby zgodności: magazynowanie vs transport (najczęstszy błąd w OPZ)
Magazynowanie/stacjonarny: zbiornik stoi w miejscu (np. przy budynku, w bazie logistycznej, przy agregacie) i służy do bezpiecznego przechowywania paliwa. Wymagania skupiają się na konstrukcji zbiornika, szczelności, zabezpieczeniu przed wyciekiem i odporności środowiskowej.
Transport/mobilny: zbiornik jest przewożony (na pojeździe, przyczepie, w kontenerze). Wtedy kluczowe są wymagania ADR i oznaczenia UN (opakowanie/zbiornik dopuszczony do przewozu towarów niebezpiecznych).
2) Zbiorniki do magazynowania: EN 13341 (PE) oraz EN 12285-2 (stal) – typowe normy konstrukcyjne
Dla zbiorników do magazynowania (stacjonarnych) w praktyce rynkowej spotyka się m.in.:
- EN 13341 – zbiorniki termoplastyczne (np. PE) do naziemnego magazynowania m.in. olejów/nafty/oleju napędowego (zależnie od przeznaczenia i zakresu wyrobu).
- EN 12285-2 – warsztatowo wytwarzane stalowe zbiorniki cylindryczne (pojedynczo- lub dwupłaszczowe) do naziemnego magazynowania cieczy zanieczyszczających wodę (w tym palnych).
W OPZ warto doprecyzować: materiał (stal/PE), konstrukcję (jedno- czy dwupłaszcz), wymagane zabezpieczenie przed wyciekiem oraz sposób posadowienia. Dla OLiOC najczęściej preferuje się rozwiązania „bezpieczne logistycznie”: dwupłaszcz lub zbiornik z wanienką wychwytową.
3) Zbiorniki mobilne / przewożone: ADR + oznaczenia UN (kluczowe w logistyce OLiOC)
Jeśli zbiornik ma być przewożony (np. w ramach dowozu paliwa do agregatów, nagrzewnic lub pomp), zamawiający powinien wymagać zgodności z ADR oraz oznakowania UN na zbiorniku/pojemniku. To nie jest „dodatkowy atut” – to często warunek legalnego i bezpiecznego transportu.
Jak czytać typowe oznaczenie UN (przykład dla IBC)
Przykładowy zapis spotykany na zbiornikach IBC: UN 31HA1 / Y / …
- UN – opakowanie/zbiornik zatwierdzony do przewozu towarów niebezpiecznych.
- 31HA1 – typ IBC (kod konstrukcji; w praktyce często: IBC z wewnętrznym wkładem z tworzywa i zewnętrzną klatką).
- X / Y / Z – grupa pakowania, dla której wykonano badania (X = I/II/III, Y = II/III, Z = III).
- Dalsze elementy oznaczenia (rok, kraj, producent, masa/brutto, ciśnienie próbne) – zależą od typu zbiornika i przepisów szczegółowych ADR.
W OPZ można wymagać: „zbiornik dopuszczony do przewozu wg ADR, z czytelnym oznakowaniem UN” oraz wskazać, czy dotyczy to oleju napędowego, benzyny, czy obu paliw.
4) Osprzęt dystrybucyjny: pompa, pistolet, wąż, licznik – kiedy wchodzi ATEX i MID
Zbiornik „z dystrybutorem” to w praktyce zestaw: pompa + wąż + pistolet + filtr + ewentualnie licznik. Dla benzyny oraz obszarów, gdzie mogą powstawać mieszaniny wybuchowe, należy rozważyć wymagania ATEX dla osprzętu (oznaczenia Ex, kategorie urządzeń, strefy 0/1/2 lub 20/21/22 – zależnie od zagrożeń).
- ATEX 2014/34/UE – dotyczy urządzeń przeznaczonych do pracy w atmosferach potencjalnie wybuchowych (np. pompy/elementy elektryczne w strefie Ex – jeśli projekt i analiza ryzyka tego wymagają).
- MID 2014/32/UE – jeżeli licznik paliwa ma służyć do rozliczeń/miar w zastosowaniach wymagających prawnej kontroli metrologicznej (w praktyce: nie zawsze wymagane w OLiOC, ale bywa wymagane w logistyce paliwowej).
- CE / bezpieczeństwo elektryczne i EMC – dla zasilaczy, ładowarek, sterowników, elementów elektrycznych zestawu.
W OPZ warto rozdzielić: „zbiornik” oraz „osprzęt dystrybucyjny” i opisać wymagania osobno – to ułatwia ocenę ofert i kompletność dokumentacji.
5) Odporność środowiskowa: IP/IK oraz „teren OLiOC” (deszcz, błoto, transport)
W OLiOC zbiorniki i osprzęt często pracują w warunkach terenowych. Wymagania IP/IK dotyczą głównie elementów elektrycznych zestawu (sterowniki, złącza, gniazda, pompy, lampki).
Jak czytać IP (IEC 60529) – skrótowo
- IP54 – ograniczone wnikanie pyłu + bryzgi wody.
- IP65 – pyłoszczelność + strumień wody (sensowne minimum dla osprzętu terenowego).
Jeśli w OPZ wymagany jest „zestaw paliwowy do pracy w terenie”, warto dodać minimalne IP dla elementów elektrycznych oraz wymagania dot. węży i złączy (odporność na paliwa, temperatura, promieniowanie UV).
Wzorcowy zapis do OPZ (JST / OLiOC)
Wymaga się, aby oferowane zbiorniki paliwowe (100–1000 l) były przeznaczone do oleju napędowego i/lub benzyny zgodnie z deklaracją producenta, posiadały kompletną dokumentację (instrukcja PL, karta katalogowa) oraz rozwiązania ograniczające skutki wycieku (dwupłaszcz lub równoważne zabezpieczenie). Jeżeli zbiornik ma być przewożony, wymagane jest dopuszczenie do transportu zgodnie z ADR i czytelne oznaczenie UN właściwe dla typu zbiornika/pojemnika i grup pakowania. W przypadku zestawów z dystrybutorem wymagane są deklaracje zgodności dla osprzętu (pompa, wąż, pistolet, ewentualny licznik), a dla zastosowań benzynowych lub w strefach zagrożonych wybuchem – zgodność ATEX dla elementów, dla których wynika to z analizy ryzyka i scenariusza użycia.
